पालघर | प्रतिनिधी
मोठ्या नफ्याचे आमिष दाखवून सायबर भामट्यांकडून आर्थिक फसवणूक; गुंतवणुकीपूर्वी SEBI नोंदणी तपासण्याचे आवाहन
डिजिटल युगात ऑनलाइन शेअर ट्रेडिंग आणि गुंतवणुकीचे प्रमाण वाढत असताना, याच संधीचा गैरफायदा घेत सायबर भामटे नागरिकांची आर्थिक फसवणूक करत असल्याचे धोके समोर येत आहेत. कमी कालावधीत भरघोस नफा, दरमहा निश्चित परतावा आणि शेअर बाजारातील विशेष गुंतवणूक योजनांचे आमिष दाखवून नागरिकांना बनावट ट्रेडिंग ॲप्स, संकेतस्थळे आणि सोशल मीडिया समूहांच्या जाळ्यात ओढले जाऊ शकते. त्यामुळे ऑनलाइन गुंतवणूक करताना नागरिकांनी विशेष सतर्कता बाळगावी, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
अवास्तव परताव्याचे आश्वासन म्हणजे धोक्याची घंटा!
‘कमी पैसे गुंतवा आणि मोठा नफा कमवा’, ‘दरमहा १५ ते २० टक्के निश्चित परतावा’ किंवा ‘गुंतवणुकीत कोणतीही जोखीम नाही’, अशा दाव्यांवर डोळे झाकून विश्वास ठेवू नये. शेअर बाजारातील गुंतवणुकीत चढ-उतार आणि आर्थिक जोखीम असते. त्यामुळे हमखास नफा किंवा कमी कालावधीत प्रचंड परतावा देण्याचे आश्वासन देणाऱ्या व्यक्ती, संस्था अथवा ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मची सत्यता तपासणे आवश्यक आहे.
बनावट ट्रेडिंग ॲप्सद्वारे विश्वास संपादन करण्याची युक्ती
सायबर भामटे अनेकदा नामांकित वित्तीय संस्था, शेअर बाजारातील तज्ज्ञ किंवा नोंदणीकृत गुंतवणूक सल्लागार असल्याचे भासवतात. WhatsApp, Telegram, Facebook आणि इतर सोशल मीडिया माध्यमांवर आकर्षक जाहिराती, बनावट गुंतवणूक टिप्स आणि विशेष ट्रेडिंग समूहांच्या माध्यमातून नागरिकांशी संपर्क साधला जातो.
काही प्रकरणांमध्ये बनावट ॲप किंवा संकेतस्थळावर सुरुवातीला गुंतवणुकीवर नफा झाल्याचे दाखवले जाते. त्यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास बसतो आणि ते अधिक रक्कम जमा करतात. मात्र, प्रत्यक्ष पैसे काढण्याची वेळ आल्यावर व्यवहार रोखणे, खाते गोठल्याचे सांगणे किंवा विविध शुल्कांच्या नावाखाली आणखी पैसे मागणे, अशा प्रकारे फसवणूक होऊ शकते.
पैसे काढण्यासाठी अतिरिक्त शुल्क मागितल्यास सावध व्हा
गुंतवणुकीची रक्कम किंवा कथित नफा काढून देण्यासाठी प्रोसेसिंग फी, कर, खाते अनलॉक शुल्क अथवा केवायसी पडताळणी शुल्क भरण्याची मागणी केली जात असल्यास विशेष काळजी घ्यावी. केवळ पैसे मिळवण्यासाठी आणखी पैसे जमा करू नयेत. संबंधित प्लॅटफॉर्मची स्वतंत्रपणे पडताळणी करून संशयास्पद व्यवहार त्वरित थांबवावेत.
गुंतवणुकीपूर्वी या महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवा
१. SEBI नोंदणी तपासा : शेअर बाजारातील मध्यस्थ किंवा गुंतवणूक सल्लागार असल्याचा दावा करणाऱ्या व्यक्तीची अथवा संस्थेची नोंदणी सेबीच्या (SEBI) अधिकृत संकेतस्थळावर तपासा.
२. अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका : WhatsApp, Telegram, SMS किंवा सोशल मीडियावर आलेल्या संशयास्पद लिंकवरून ट्रेडिंग ॲप डाउनलोड करणे टाळा.
३. OTP आणि बँकिंग माहिती गोपनीय ठेवा : OTP, पासवर्ड, UPI PIN, लॉगिन तपशील किंवा बँक खात्याची गोपनीय माहिती कोणालाही देऊ नका.
४. घाईघाईने पैसे गुंतवू नका : ‘आजच शेवटची संधी’, ‘मर्यादित गुंतवणूकदारांसाठी विशेष योजना’ किंवा तातडीने पैसे भरण्याचा दबाव आणणाऱ्या दाव्यांपासून सावध राहा.
५. पैसे काढण्याच्या अटी समजून घ्या : गुंतवणूक करण्यापूर्वी व्यवहाराचे नियम, शुल्क आणि पैसे काढण्याची प्रक्रिया अधिकृत स्रोतांवरून तपासा.
६. स्वतंत्र पडताळणी करा : जाहिरातीत दिलेल्या फोन नंबरवर किंवा एजंटच्या दाव्यांवरच अवलंबून राहू नका. संबंधित संस्थेची अधिकृत माहिती स्वतंत्रपणे तपासा.
फसवणूक झाल्यास त्वरित तक्रार करा
ऑनलाइन गुंतवणुकीच्या नावाखाली आर्थिक फसवणूक झाल्यास त्वरित सायबर हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क साधावा किंवा https://cybercrime.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवावी. व्यवहाराचा संदेश, बँक खात्याचे तपशील, UTR क्रमांक, संबंधित फोन नंबर, चॅट आणि इतर पुरावे सुरक्षित ठेवावेत. त्वरित तक्रार केल्याने संबंधित व्यवहारावर वेळेत आवश्यक कार्यवाही होण्यास मदत होऊ शकते.
सावधगिरी हाच आर्थिक सुरक्षिततेचा मजबूत आधार
ऑनलाइन गुंतवणूक करताना आकर्षक जाहिराती किंवा मोठ्या नफ्याच्या आश्वासनांपेक्षा विश्वासार्हता, अधिकृत नोंदणी आणि सुरक्षित व्यवहारांना प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. कोणतीही योजना समजून न घेता किंवा तिची सत्यता तपासल्याशिवाय पैसे गुंतवू नयेत. नागरिकांनी जागरूक राहून सायबर भामट्यांच्या आमिषांना बळी पडू नये, असे आवाहन करण्यात येत आहे.