पालघर | विशेष प्रतिनिधी
‘माझी कला, माझा अभिमान’ संकल्पनेतून आदिवासी परंपरा, कला आणि सांस्कृतिक वारशाचे दर्शन; राज्यातील २२ आदिवासी जिल्ह्यांमधील २,१३४ कलाकारांचा सहभाग
आदिवासी समाजाची समृद्ध कला, संस्कृती, परंपरा आणि सांस्कृतिक वारसा जगासमोर आणण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या आदिवासी विकास विभागाच्या वतीने ‘भगवान बिरसा कला संगम 2.0 – 2026’ या राज्यस्तरीय आदिवासी कला महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. ‘माझी कला, माझा अभिमान’ या संकल्पनेवर आधारित या महोत्सवाची पहिली विभागीय फेरी ३१ ऑक्टोबर रोजी पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड येथे आयोजित करण्यात आली आहे.
भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीनिमित्त तसेच १५ नोव्हेंबर रोजी साजऱ्या होणाऱ्या जनजातीय गौरव दिनाच्या पार्श्वभूमीवर हा सांस्कृतिक उपक्रम राबविण्यात येत आहे. आदिवासी समाजातील पारंपरिक कलांना प्रोत्साहन देणे, दुर्गम पाड्यांमधील कलाकारांना मोठे व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे आणि लुप्त होत चाललेल्या कलापरंपरांचे जतन करणे हा या महोत्सवाचा प्रमुख उद्देश आहे.
२२ जिल्ह्यांतील २,१३४ कलाकारांचा सहभाग
राज्यातील तब्बल २२ आदिवासी जिल्ह्यांमधून १२ विविध कला प्रकारांमध्ये एकूण २,१३४ नोंदणी झाल्या आहेत. त्यामुळे या महोत्सवाच्या माध्यमातून आदिवासी कलावंतांच्या प्रतिभेला राज्यस्तरीय ओळख मिळण्याची संधी निर्माण झाली आहे.
महोत्सवात पारंपरिक आदिवासी नृत्य, विधीपर नृत्य-नाट्य, लोकगीते, वाद्यसंगीत, आदिवासी चित्रकला आणि हस्तकला यांचे आकर्षक सादरीकरण होणार आहे. त्याचबरोबर नव्या पिढीतील कलाकारांनी तयार केलेले छायाचित्रण, रील्स, लघुपट आणि डिजिटल कथाकथन यांनाही विशेष स्थान देण्यात आले आहे. यामुळे पारंपरिक संस्कृतीसोबतच आधुनिक माध्यमांमधूनही आदिवासी जीवनशैली आणि कलाविश्व समाजासमोर येणार आहे.
विक्रमगडनंतर नाशिक, अमरावती आणि चंद्रपूरमध्ये फेऱ्या
विभागीय फेऱ्यांना ३१ ऑक्टोबरपासून सुरुवात होणार असून, पहिली फेरी विक्रमगड येथे पार पडणार आहे. त्यानंतर १ नोव्हेंबर रोजी नाशिक, अमरावती आणि चंद्रपूर येथे विभागीय फेऱ्यांचे आयोजन करण्यात आले आहे. सर्व फेऱ्या सकाळी १० वाजल्यापासून सुरू होतील.
या महोत्सवात पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त मान्यवर तसेच ज्येष्ठ आदिवासी कलाकारांशी संवाद साधण्याची संधीही उपलब्ध होणार आहे. त्यांच्या अनुभवातून नव्या पिढीला पारंपरिक कला आणि सांस्कृतिक वारशाचे महत्त्व समजण्यास मदत होणार आहे.
१५ नोव्हेंबरला गडचिरोलीत राज्यस्तरीय सोहळा
या महोत्सवाचा राज्यस्तरीय कार्यक्रम १४ नोव्हेंबर रोजी स्पर्धांसह सुरू होणार असून, १५ नोव्हेंबर रोजी गडचिरोली येथे जनजातीय गौरव दिनानिमित्त भव्य सांस्कृतिक सोहळा आयोजित करण्यात येणार आहे.
विद्यार्थ्यांनी या महोत्सवाला भेट देऊन आदिवासी संस्कृतीचा प्रत्यक्ष अनुभव घ्यावा, तसेच पत्रकार, लेखक आणि डिजिटल कंटेंट निर्मात्यांनी आदिवासी कलाकार, महिला कलावंत, लुप्तप्राय कलाप्रकार आणि युवा प्रतिभेच्या प्रेरणादायी कथा समाजासमोर आणाव्यात, असे आवाहन आयोजकांनी केले आहे.
आदिवासी संस्कृतीच्या संवर्धनासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल
आदिवासी संस्कृती ही केवळ परंपरेचा भाग नसून ती समाजाच्या अस्मितेची आणि ऐतिहासिक वारशाची ओळख आहे. अशा कलांना व्यापक व्यासपीठ मिळाल्यास नव्या पिढीमध्ये आपल्या संस्कृतीविषयी अभिमान निर्माण होईल, तसेच पारंपरिक कलांचे जतन आणि संवर्धन होण्यास हातभार लागेल. त्यामुळे ‘भगवान बिरसा कला संगम 2.0’ हा महोत्सव आदिवासी कलावंतांसाठी केवळ स्पर्धा न ठरता त्यांच्या कला, अस्मिता आणि सांस्कृतिक अभिमानाचा उत्सव ठरणार आहे.
https://www.instagram.com/p/DfHIz5pyV8H/?mdxt=MTA1b3Z4ZjdoZzJoeA==