८ एप्रिल २०२६ | आंतरराष्ट्रीय वृत्त
इराण आणि अमेरिका यांच्यात गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या तीव्र संघर्षाला सध्या तात्पुरता विराम मिळाला आहे. दोन्ही देशांनी दोन आठवड्यांसाठी युद्धविराम (Ceasefire) जाहीर केला असून, त्यामुळे जागतिक पातळीवर दिलासा व्यक्त केला जात आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी इराणवरील हल्ले तात्पुरते थांबवण्याची घोषणा केली आहे. इराणकडूनही या निर्णयाला सकारात्मक प्रतिसाद देण्यात आला आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली
या युद्धविरामामागील सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे Strait of Hormuz ही जागतिक तेलवाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची सामुद्रधुनी. इराणने हा मार्ग सुरक्षित आणि खुला ठेवण्यास सहमती दर्शवली आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलपुरवठा सुरळीत होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
संघर्षाची पार्श्वभूमी
या युद्धाची सुरुवात २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी झाली होती, जेव्हा अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील लष्करी ठिकाणे आणि अणुऊर्जा प्रकल्पांवर हवाई हल्ले केले. या संघर्षात मोठ्या प्रमाणात जीवितहानी आणि आर्थिक नुकसान झाले.
इराणचे सर्वोच्च नेते Ali Khamenei यांच्यासह अनेक वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या मृत्यूच्या बातम्यांनी परिस्थिती आणखी गंभीर बनली होती.
मध्यस्थीमुळे शक्य झाला युद्धविराम
या तणावपूर्ण परिस्थितीत Pakistan आणि China यांनी महत्त्वाची मध्यस्थी केली. विशेषतः पाकिस्तानच्या नेतृत्वाने दोन्ही देशांमध्ये संवाद साधून युद्धविराम साध्य करण्यात भूमिका बजावली.
इराणच्या अटी काय?
इराणने शांततेसाठी काही अटी मांडल्या आहेत:
भविष्यात हल्ले न करण्याची लेखी हमी
अमेरिकेने आर्थिक निर्बंध मागे घेणे
युद्धातील नुकसानीची भरपाई
पुढील दोन आठवडे निर्णायक
सध्या जाहीर करण्यात आलेला युद्धविराम हा तात्पुरता असून, पुढील दोन आठवडे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत. या कालावधीत दोन्ही देशांमध्ये ठोस करार झाल्यास कायमस्वरूपी शांततेचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.
दरम्यान, या निर्णयामुळे जागतिक बाजारात इंधन दर स्थिर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
निष्कर्ष:
इराण-अमेरिका संघर्ष पूर्णपणे थांबलेला नसून सध्या केवळ “थांबलेला” आहे. पुढील वाटाघाटींवरच जगाच्या शांततेचे चित्र अवलंबून राहणार आहे.