जालना | प्रतिनिधी
पत्रकारिता ही केवळ बातमी लिहिण्याची प्रक्रिया नसून समाजातील पीडित, वंचित आणि दुर्बल घटकांचा आवाज शासन-प्रशासनापर्यंत पोहोचविण्याचे तसेच लोकशाही मजबूत करण्याचे प्रभावी माध्यम आहे. त्यामुळे पत्रकारांच्या कलमाला सन्मानासोबतच भयमुक्त, सुरक्षित आणि स्वतंत्र वातावरण मिळणे आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक अशोक वानखेडे यांनी केले.
इंडियन जर्नलिस्ट एसोसिएशनच्या वतीने मातोश्री लॉन्स, अंबड रोड, जालना येथे आयोजित नवव्या आंतरराष्ट्रीय पत्रकार सन्मान व संमेलनात ते प्रमुख वक्ते म्हणून बोलत होते. या संमेलनाला देश-विदेशातील तसेच महाराष्ट्राच्या विविध जिल्ह्यांतील हजारो पत्रकारांची उपस्थिती होती.
कार्यक्रमाची सुरुवात दीपप्रज्वलनाने झाली. त्यानंतर उपस्थित मान्यवरांचा शाल, पुष्पगुच्छ, स्मृतिपत्र व स्मृतिचिन्ह देऊन सत्कार करण्यात आला.
अशोक वानखेडे म्हणाले की, पत्रकार सकाळपासून रात्रीपर्यंत समाजाच्या विविध स्तरांमध्ये वावरत बातम्या संकलित करतो. एखाद्या पीडित कुटुंबाचे दुःख समाजासमोर आणणे, गरिबांच्या समस्या प्रशासनापर्यंत पोहोचविणे, भ्रष्टाचार व अन्यायाविरोधात प्रश्न उपस्थित करणे, ही पत्रकाराची सामाजिक जबाबदारी आहे. मात्र ही जबाबदारी पार पाडताना अनेकदा पत्रकाराला दबाव, धमकी आणि सुरक्षेच्या प्रश्नांना सामोरे जावे लागते.
आज पत्रकारितेचे स्वरूप झपाट्याने बदलत असून प्रिंट मीडियासोबत डिजिटल मीडिया, सोशल मीडिया आणि स्वतंत्र पत्रकारितेचा विस्तार झाला आहे. यामुळे संधी वाढल्या असल्या तरी वेगाने बातमी देण्याच्या स्पर्धेत तथ्य पडताळणी आणि विश्वासार्हता टिकवून ठेवणे हे मोठे आव्हान आहे. प्रत्येक पत्रकाराने बातमी प्रकाशित किंवा प्रसारित करण्यापूर्वी तिच्या तथ्यांची खात्री करावी आणि पत्रकारितेची विश्वासार्हता सर्वोच्च ठेवावी, असे आवाहन त्यांनी केले.
अकरम रईस खान यांनी पत्रकारांच्या समस्यांकडे लक्ष वेधताना सांगितले की, पत्रकार इतरांच्या समस्यांवर प्रश्न उपस्थित करतो; मात्र पत्रकारांच्या स्वतःच्या समस्या आणि सुरक्षिततेवरही गांभीर्याने प्रश्न उपस्थित होणे गरजेचे आहे. पत्रकाराला धमकी, दबाव किंवा छळाचा सामना करावा लागल्यास संपूर्ण पत्रकार समाजाने त्याच्या पाठीशी उभे राहिले पाहिजे.
जालना जिल्हाधिकारी अशिमा मित्तल यांनी पत्रकारांना समाजाचा सजग प्रहरी संबोधले. पत्रकार आणि प्रशासन यांच्यातील सुसंवाद लोकशाही अधिक मजबूत करण्यास मदत करतो. प्रशासनातील त्रुटी पत्रकारांच्या माध्यमातून समोर आल्यास त्या सुधारण्याची संधी प्रशासनाला मिळते. त्यामुळे पत्रकार आणि प्रशासन हे जनहिताच्या व्यापक उद्देशाने एकमेकांचे सहकारी ठरू शकतात, असे त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमाचे अध्यक्ष माजी आमदार कैलास गोरंट्याल यांनी पत्रकाराच्या लेखणीमध्ये समाज बदलण्याची ताकद असल्याचे सांगत, या लेखणीला स्वातंत्र्य, सन्मान आणि सुरक्षा मिळणे आवश्यक असल्याचे स्पष्ट केले. पत्रकार निर्भयपणे जनतेचा आवाज मांडेल आणि प्रशासन त्या आवाजाची संवेदनशीलतेने दखल घेईल, तेव्हाच लोकशाही अधिक सक्षम होईल, असे ते म्हणाले.
इंडियन जर्नलिस्ट एसोसिएशनचे राष्ट्रीय अध्यक्ष सेराज अहमद कुरैशी यांनी पत्रकारांच्या सुरक्षेचा मुद्दा मांडला. सत्य लिहिल्यामुळे पत्रकाराला भीती वाटत असेल, बातमी प्रसिद्ध करण्यापूर्वी दबावाचा विचार करावा लागत असेल किंवा कुटुंबाच्या सुरक्षेबाबत चिंता निर्माण होत असेल, तर ही केवळ पत्रकाराची समस्या नसून लोकशाहीसमोरील गंभीर चिंता आहे, असे त्यांनी नमूद केले.
पत्रकाराचा सन्मान केवळ पुष्पहार, सन्मानपत्र किंवा स्मृतिचिन्ह देण्यात नसून त्याच्या कामाचे स्वातंत्र्य, सुरक्षा आणि अधिकारांचे संरक्षण करण्यात आहे. पत्रकारांना निर्भयपणे लेखणी चालविण्यासाठी पोषक वातावरण निर्माण करणे ही समाज आणि प्रशासनाची सामूहिक जबाबदारी असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
यावेळी पत्रकारांच्या एकतेवरही विशेष भर देण्यात आला. पत्रकारांनी संघटितपणे आणि लोकशाही व संविधानिक मार्गाने आपल्या समस्या मांडल्यास त्यांच्या मागण्यांना अधिक बळ मिळू शकते. संघटनेच्या शक्तीचा वापर कोणत्याही व्यक्ती किंवा संस्थेच्या विरोधासाठी नव्हे, तर पत्रकारांचे अधिकार, सुरक्षा, सन्मान आणि पत्रकारितेची प्रतिष्ठा जपण्यासाठी व्हावा, असा संदेश संमेलनातून देण्यात आला.
या संमेलनात विविध क्षेत्रांतील २४ प्रतिभावंत व्यक्तींचा तसेच सुमारे ५०० पत्रकारांचा स्मृतिपत्र व स्मृतिचिन्ह देऊन सन्मान करण्यात आला. देश-विदेश तसेच महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांतून आलेल्या पत्रकारांच्या मोठ्या उपस्थितीमुळे संमेलनाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
यावेळी नेपालचे वरिष्ठ पत्रकार इस्तेयाक अहमद, मेवालाल यादव, राष्ट्रीय सचिव सलमान अहमद (प्रयागराज), मसूद जावेद कादरी (खंडवा, मध्य प्रदेश), राष्ट्रीय कौन्सिल सदस्य मो. एजाजुल हक (भुवनेश्वर, ओडिशा), प्रा. विजय कांबळे, अण्णा भाऊ, इब्राहिम पाशा, बिहार प्रदेशाध्यक्ष मिथिलेश कुमार, मध्य प्रदेश प्रदेशाध्यक्ष अशरफ आरिफ, बुंदेलखंड प्रदेशाध्यक्ष मो. कलाम कुरैशी, अरुण बंका, मनीष कमलिया, रफीक तिगाला, नेहाल अहमद, मराठवाडा प्रदेशाध्यक्ष मोहम्मद ताबिश, प्रदेश उपाध्यक्ष जावेद खान, प्रदेश संघटन सचिव सय्यद अनवर कादरी, कार्यक्रम संयोजक तथा जिल्हाध्यक्ष आमेर खान, सुनील भारती, शेख मुजीबुद्दीन, शेख सलीम, बाशित बेग, सय्यद निसार, अनिल खडसे, देवीदास खरात, राजू कार्डिले, शकील खान, पालघर जिल्हाध्यक्ष सलीम कुरैशी, व महाराष्ट्र टुडे टाइम ची मुंबई प्रतिनिधी प्रीती गडा, महजबीन अंजुम, निकिता काले, मनीषा मगरे, हाफिज अहमद, सुबोध प्रसाद सिंह, गोपाल साहनी, सुनील कुमार, सय्यद जाकिर, राहुल शेंडे यांच्यासह हजारो पत्रकार उपस्थित होते.
पत्रकार सुरक्षित, निर्भय आणि सन्मानाने लेखणी चालवू शकला, तरच लोकशाहीचा आवाज अधिक बुलंद होईल, हा महत्त्वपूर्ण संदेश या आंतरराष्ट्रीय पत्रकार सन्मान व संमेलनातून देण्यात आला.